U Mynsiem Bakhuid Ba Khlem Pat Shym La Ai

Naduh ka bynta kaba khadduh jong ka spah snem baar hadien U Khrist ka jinghikai bakhyllah shaphang U Blei ka la wan rung ha ka pyrthei Khristan. Ïa ka la tip kyrteng kum ka ‘Modalism’ ne ‘Sabellianism’. Kane ka jinghikai ka long kaba don jingïadei kaba jan bha bad U Sabellius, u lyngdoh uba im haka spah snem balai hadien U Khrist. Kane ka jinghikai ka ong ba don tang uwei U Blei ba la ithuh ïa U da kita ki jinglong (modes), ki khmat (faces) bad ki jingshimbynta bapher bapher (roles) ba U jied ban shim ha lade. Te la ithuh ïa U Blei kum U Kpa haba U shim ha lade ïa ka jinglong Kpa, kum U Khun haba U shim ïa ka jinglong Khun ne U Mynsiem haba U shim ïa ka jinglong U Mynsiem.

Sa kawei ka jinghikai ba bakla ba mih na kane ka jingong ka long ba kine ki jingshimbynta bad ki jinglong bapher ba U Blei U shim ha lade ki da don da ki ïa ne ki por ba la buh kyrpang hi da U Blei. Ki ong ba ka ïa jong ka Testamen Barim ka long ka ïa U Kpa. Ka jingwan banyngkong jong U Khrist sha ka pyrthei ha ka jinglong briew, la tip kum ka ïa U Khun. Bad khadduh eh, hadien ka jingshah rong noh U Khrist sha bneng, ba la bud pat da ka jingwan hiar U Mynsiem, ka ïa ka la kylla sha ka ïa U Mynsiem. Kine ki ïa kim syrtap ïa kawei halor kawei pat. Kaba mut ba, haba U Blei U pynpaw ïa lade kum U Kpa, ym shym la don Khun ne Mynsiem Bakhuid. Mynba U long U Khun pat, ym don Kpa bad Mynsiem bad haba U pynpaw ïa lade kum U Mynsiem, ym shym la don shuh U Kpa bad U Khun. Kane ka jinghikai ka prat lynti ïa ka jinghikai jong ka lai-ha-uwei kaban sa seng ha ka balang.

Ka Baibl kam kyrshan ïa ka jingsngewthuh jong U Sabellius bad ki paralok jong u. U Blei Uba U Kpa lem bad U Khun jong U Ki ïashim bynta lang ha ka jingthaw ïa ka pyrthei. (Ïoannis 1:3; Kolossai 1:16; Hebru 1:2 bad 1 Korinth 8:6;). Ïa U Mynsiem Bakhuid ruh ngi lah ban shem ha ka Testamen Barim bad Bathymmai. Hynrei ki dang don ki briew haduh mynta kiba dang bat sah ïa kane ka jingsngewthuh shaphang U Blei.

Kumba phi lah ban khmih lynti, ki briew kiba hikai ïa kane ka jinghikai ki shim ïa ki dkhot na ka Baibl ban pynksan ïa ka jingngeit jong ki. Ha ka jingshisha, kine ki dkhot, lada ym sngewthuh ha ka rukom badei, ki i kumba ki pynskhem ïa ka jinghikai U Sabellius. Kawei na kine ki dkhot la shem ha Ïoannis 7:37 – 39.

“Te ha ka sngi kaba khadduh, ka sngi kaba khraw jong ka jingkhawai ñiam, U Jisu U la ïeng, bad U la pyrta bad U da ong, Lada uno uno ruh u sngewsliang, ai ba un wan ha nga ba un dih ruh: (38) jar uba ngeit ha nga, kumba la ong ka jingthoh, ki wah um baim kin ïatuid noh na ka dohnud jong u. (39) (Hynrei ïa kane u la kren shaphang U Mynsiem ïa uba kita kiba ngeit ha u kin sa pdiang: namar ym pat shym la ai ïa U Mynsiem Bakhuid, naba ym pat shym la pyndonburom ïa U Jisu." (Ioannis 7:37 – 39)

Hato ym shym la don Mynsiem Bakhuid shisha ha shwa ka jingshah rong bad ka jingpyndonburom U Khrist? Ka Baibl hi kam pynpaw ïa kata. Ha bun ki jaka ha ka Testamen Barim ngi shem ba la jer kyrteng ïa U Mynsiem. Ha ka lynnong banyngkong jong ka kitab Jenesis la ïathuh ha ngi ba “U Mynsiem U Blei u da khih halor ki um.” (Jenesis 1:2) Ha ka jingpybaptis U Khrist, ka jingjia ba urlong ha shuwa ka jingpyndonburom, U Mynsiem U wan hiar ha ka dur ka paro. Te kaei shaphang Une U Mynsiem Bakhuid ba khlem pat shym la ai? Kiei ki jing ïapher hapdeng U Mynsiem ha shuwa bad hadien ka jingpyndonburom? Khnang ban poi sha ka jingbatai ba shong nia, ngin ïapeit shuwa ïa ka kam bad ka jinglong jong U Mynsiem Bakhuid ha shuwa ka jingpyndonburom U Khrist.

Ka Bor Blei

Nyngkong eh, ngi tip ba katkum ka jingïashem ha ka artikl, “Uei U Mynsiem Bakhuid?” ba la pynmih ha ka isshu banyngkong jong U Panpoh Ka Jingshisha, ba U Mynsiem U long ka jingdonryngkat, ka jinglong (character), ka jinglong tynrai (nature), ka jingmut, ka jingsngewthuh, ka jingtip, jingshemphang, ki jingpyrkhat bad kiei kiei kiba kynthup hapoh ka jinglong bakynja mynsiem jong U Blei. Nalor kine ki jinglong, ki jingthoh ki pynpaw shai ba U Mynsiem Bakhuid U long ruh ka bor U Blei. Mynba ki briew ki ïoh ïa U Mynsiem, ki ioh ruh ïa ka bor ban leh ki kambah, ïathuhlypa, phohsniew ïa ki jingphohsniew bad kumta ter ter. Hangne harum ngan ai ki nuksa na ka Baibl hi kiba kren shaphang kaei kaba nga ong.

Haba U Gabriel u wan sha ka Mary ban pynbna ha ka ïa ka jingpun jong ka ïa U Khun U Blei, u ong ba kan sa ïoh ïa U Mynsiem Bakhuid bad kan shah pynsleh da ka bor U Blei.

Loukas 1:35 “Uta u angel te u da ïathuh u la ong ha ka, U Mynsiem Bakhuid un wan ha pha, bad ka bor Bahakhlieh tam eh kan kah halor jong pha: namar kata ruh, ïa ita iba khuid ïa iba yn kha, yn khot U Khun U Blei.”

Sa kawei ka nuksa babiang eh kaba ngi lah ban shem ha ka Baibl, ka long ha ka jingim bad jingïashem jong U Samson. Ki don kiba bat skhem ïa ka jingsngewthuh ba ka dei tang na ka jingkhaiñ bakynja met jong u ba U Samson u la lah ban pynkad ïa ka shyntur u sing bad ban pynïap ïa ki shihajar ngut ki briew da ka shyieng ngab jong ka kada. Hynrei ka Baibl ka phla ïa kawei pat ka jingshisha ha kaba ia dei bad kane.

Ki Nongbishar 14:5,6 “Ynda kumta U Samson u la leit hiar, bad u kpa bad ka kmie jong u sha Timnath: bad u la wan sha ki brisoh waiñ ka Timnath: te, ha khmih, u sing kynraw u la kyrhuh pyrshah ïa u, (6) te U Mynsiem U Trai u la wan bor bah halor jong u, bad u la kad ïa u kum ba kad ïa i khun blang, te ym shym don ei ei ha kti jong u: hynrei um shym la ïathuh ïa u kpa lane ïa ka kmie ïa kaba u la leh.”

Ki Nongbishar 15:14,15 “Ynda u la poi sha Lehi, ki Philistia ki la ïarisa, haba ki la ïakynduh bad u: te U Mynsiem U Trai u la wan bor bah halor jong u, te kita ki tyllai kiba ha ki kti jong u ki la long kum u saihon ba la thang ha ka ding, bad ki jingkhum ki jong u ki la hap noh na ki kti jong u. (15) Bad u la ïoh ïa kawie ka shyieng ngab thymmai jong ka kada, te haba u la kner ïa la ki kti, u la shim ïa ka, bad u la pom da ki shihajar ki briew.”

Ha baroh ar ki jingjia ha ka jingim U Samson, ka Baibl ka ïathuh shai ba u la lah ban leh ïa kine kiei kiei namar ka bor Blei kaba wan ha u haba u la shah pynsleh da U Mynsiem Bakhuid. Ngi lah ruh ban sakhi ïa kajuh ka rukom jingtrei jong U Mynsiem ha ka jingim jong U Khrist.

Ki Kam 10:38 “Shaphang U Jisu uba na Nasaret, kumno ba U Blei U la pynsleh ïa u da U Mynsiem Bakhuid bad da ka bor, uba la ïaid kylleng u da leh babha bad u da pynkhiah ïa kita baroh kiba la ban shitom da u Soitan: naba U Blei u long ryngkat bad u.”

Kum ka lad ban ban biang ïa kaei kaba ngi la ïakren, hangne biang ngi shem ba U Mynsiem Bakhuid U long ka khmat bad ka bor U Blei. U Jisu hi da lade U phla shai ba khelm U Kpa Um lah ban leh ei ei ruh em (Ioannis 5:19,30). Kaba mut ba Um lah ban leh ïa ki kambah khlem ka jingdon ryngkat jong U Kpa lem bad U da Uta U Mynsiem ïa Uba U Kpa U la ai sbun ha U Khun jong U.

Ka Bor Bym Lah Ban Pynkylla

Ka ktien U Blei ruh ka pynpaw ba ki briew ki don hapoh ka jingpyïaid U Mynsiem U Blei mynba ki thoh ïa ka Baibl bad ym shym la don kano kano ka jingïathuhlypa kaba la mih na ka jingstad bad jingbatai briew. (2 Timothy 3:16 bad 2 Petros 1:20,21). Hynrei, ka jingshisha ka ïai neh ba kane kajuh ka bor kam shym la lah ban jop ïa ka jinglong basniew ba kine ki briew ki la don naduh ba la kha ïa ki. U Dabid uba la thoh ïa ki jingrwai Salm u la shah pynkhih da U Mynsiem, hynrei ha kajuh ka por, ka jingpeit bniah ïa ka jingim jong u, ka pynpaw ba ka jinglong bapop jong u kam shym la shah jop. Ngi shem ba U Dabid u isih ïa la ki nongshun da ka jingisih ba janai. (Ki Salm 139:22). Ka nuksa babiang tam eh jong kane ka jinglong, ngi lah ban sakhi ha ka jingleh jong u ïa U Shimei, u bahaïing U Saul, uba la kloi ban tim bad ban kawang maw ïa U Dabid mynba U Dabid u dang phet na Jerusalem namar ka jingshah thwet jong u ha u khun jong u, U Absalom. Ha ka jingwan phai jong u sha Jerusalem ban pynskhem biang ïa ka jingsynshar jong u halor ka Israel, sa shisien U Shimei u la wan sha U Dabid, hynrei ha kane ka kynti pat ym ban tim ne kawang maw ïa u syiem hynrei ban pan map bad ban kyrpad ba un pynsah ïa ka jingim jong u. Watla U Dabid u la kam ba u la map ïa u, katto katne snem hadien, katba u dang don ha ka jingthiah pang jong u, u la pynkynmaw biang ïa ki jingïashem jong u bad U Shimei ha u khun jong u bad u nongïoh pateng ïa ka khet, U Solomon, bad u la pynlong ïa u ban kular ban pynhiar kput ïa U Shimei na ka bynta jong u da kaba pynthikna ba un pynïap shi syndon ïa uta uba ha kawei ka por u la pyndik ïa u.

2 Samuel 19:18-23 “Bad U Shimei u khun U Gera u la hap dem ha khmat u syiem, haba u la dang ryngkang ïa ka Jordan. (19) Bad u la ong ha u syiem, To u kynrad jong nga wat ai ba un pynkit pop halor jong nga, lymne wat kynmaw ïa kata kaba u shakri jong me u la leh bymman ha kata ka sngi ba u syiem kynrad jong nga u la leit noh na Jerusalem, ba u syiem un buhnud ïa kata. (20) Naba nga u shakri jong me nga tip ba nga la leh pop: namarkata, ha khmih, ha kane ka sngi nga la wan nyngkong eh na ka ïing U Joseph baroh ïa kaban hiar ban wan tan ïa u syiem kynrad jong nga…. (23) Bad u syiem u la ong ha U Shimei, Men ym ïap. Bad u syiem u la smai ha u.”

1 Ki Syiem 2:8,9 “Te, ha khmih, don bad me U Shimei u khun U Gera, u nong-Benjamin, na Bahurim, uba la tim ïa nga da ka jingtim kaba jur ha kata ka sngi mynba nga la leit sha Mahanaim: hynrei u la wan hiar ban tan ïa nga ha Jordan, bad nga la smai ha u da U Trai, nga la ong, Ngan ym pynïap ïa me da ka waitlam. Te mynta wat kheiñ ïa u uba khlem pop, naba me long u briew bastad; bad me tip kaei me dei ban leh ïa u, bad men pynhiar ïa ka khlieh ñiuhlieh jong u bad ka snam sha ka jingtep.”

Ngim lah ban rai kut na ki sakhi sabut ba la buh jingthoh, ba U Dabid u don ïa ka jinglong bakhuid bad bymthoh bria ka jong U Khrist Uba la hikai ïa ngi ban ieit, dwai bad ban map ïa ki nongshun jong ngi. Ïa kajuh hi kaei kaei ngi lah ban ong shaphang ki riew khraw, shynrang bad kynthei, kiba la ïoh ïa ka kabu ksiar ban don hapoh ka bor U Mynsiem U Blei. Ki briew kiba pawkhmat tam eh napdeng ki babun byllai kiba im ha shuwa ka jingpyndonburom, ki la long kiba bitdor ban shah jer kyrteng da u apostol Paul ha ka list jong ki briew jong ka jingngeit kaba u la thoh ha Hebru 11. Hynrei ha kajuh ka por kine kijuh ki briew kim ïoh bat ïa ka bor kaba ki briew kiba im hadein ka jingpyndonburom ki ïoh ban pdiang.

Hebru 11:39,40 “Te kine baroh, haba la phla ïa ki da ka jingngeit jong ki, kim shym ïoh pdiang ïa kita ki jingkular: ba U Blei u la khreh lypa shaphang jong ngi ïa kaei kaei ruh kaba kham bha, khnang ba khlem mangi yn ym ïoh ban pynjanai ïa ki.”

Ha kiwei pat ki kyntien, ka bor U Mynsiem shuwa ka jingpyndon-burom ïa U Khrist kam shym la lah ban pynkylla ïa u nongpop sha u riewkhuid. Te kaei kaba lah ban ïarap ïa u briew ban jop ïa ka pop? Kaei kaba lah ban pynkylla ïa ka jinglong baawria (carnal nature) jong ngi?

Mynsiem U Kpa bad U Khun

Ban ïoh ïa ka jubab, nyngkong eh ngi dei ban kynmaw ba Ka Mynsiem U Blei ka lah ban don ha ka jingtip breiw wat la Ka don shabar ka met jong U. Bad Ka Mynsiem jong U ka lah ruh ban ïateh song bad Ka Mynsiem U Khrist, ki angel bad ki briew ruh. Ha kane ka dur, ka mynsiem u briew ka ïapher na U Mynsiem U Blei. Mynba U Khrist U wan long briew, Um shym la wan da ki bor Blei kiba pynlah ïa U, lem bad kiwei kiwei de ki bor, ban don ha man la ki jaka ha kajuh ka por. Te khnang ba U Khrist Un lah ban don bad ki synran jong U kat sahba ki leit, ka donkam ba Un ïoh biang ïa kane ka bor na U Kpa. Ba kane kan jia, Ka Mynsiem jong U bad ka jong U Kpa Ki dei ban tehsong lang ha ka rukom bakyrpang. Ïa kane la pyndep ha ka jingshah pyndonburom U Khrist ha ka sngi Pentekos, shiphew sngi hadien ka jingliet kiew noh sha bneng, ha kaba la pyndonburom ïa U da U Kpa, ha bneng. Ha ka jingpyndonburom ïa U, U Jisu U la ïoh biang ïa ka bor Blei ba U ju don lem bad U Kpa naduh ki por bymjukut shuwa ka jingwan long briew ka jong U shane sha pryrthei. Haba ki bangeit ha U Khrist ki ïoh ïa ka jingtheh buk U Mynsiem Bakhuid ha ka sngi Pentekos, ki ïoh pdiang ïa U Kpa bad U Khun. Dei kane ka jingim bakynja Blei jong U Kpa bad ka jingim bakynja Blei bad bakynja briew jong U Khrist, kaba la ïamilai lang, kaba la pynlong ïa Uta U Nongpyntngen, Uba U Khrist U la kular ha ki synran bad kita baroh kiba ngeit ha U.

Ngam len ba Une U Nongpyntngen U dei U Mynsiem Bakhuid. Hynrei ka jingïapher hapdeng Une U Mynsiem Bakhuid ba mynta bad U Mynsiem Bakhuid ha shuwa ka jingshah pyndonburom ka long, ba mynta U Mynsiem Um dei shuh tang ka bor ban leh ïa ki kam bah hynrei kaba kham kongsan ka long ba U dei ruh ka jingim U Khrist ba la ïakhun bad ïoh ïa ka jingjop halor u Soitan, ki jingpynshoi, ka pop bad ka jingïap. Kane ka long ka jingbatai kaba khyndiat eh ba balei ka la donkam ba U Khrist Un long kum Uwei na ngi ban ai ïa ngi ïa ka jingpynim. Bad kane ka jingim ka long ka jong ngi lada ngi kloi ban pdiang ïa ka. Kumba U Paul u ong, “U Khrist, uba ka jingim jong ngi.” (Kolossai 3:4). Une U long U Mynsiem Uba khlem pat shym la ai hashuwa ka jingpyndon-burom. Ha ka Testamen Barim ngim ju shem ïa ki kyntien “U Mynsiem U Blei” bad “U Mynsiem U Khrist” kumba ka long ha ka Testamen Bathymmai. Kane ka long namar ba U Mynsiem Bakhuid ha ka Testamen Barim Um shym don ka jinglong bakyrpang nalor ka jingdon ryngkat bad ka bor watla ka dei ka jingshisha ba U Blei U ai ïa U Mynsiem lyngba U Khrist. Ka jingwan U Mynsiem mynta pat ka long ka jingim jong U Kpa bad ka jingim kaba la jop jong U Khrist. Namarkata, U Khrist haba U kren sahpang U Nongpyntngen U ong ba u briew uba ieit ïa U, U Kpa bad ma U Kin ïawan pynlong ka jaka shong ha u.

Ïoannis 14:23 “U Jisu U la ïathuh bad U la ong ha u, Lada uno uno ruh u ieit ïa nga, un sumar ïa ki ktien jong nga: te uta U Kpa jong nga un ieit ïa U, bad ngin ïawan ha u, bad ngin ïasah bad u.”

Na ka liang U Kpa ngi ïoh ïa ka bor ban pynkhiah, ban ïathuhlypa bad kumta ter ter. Na ka liang U Khirst pat ngi ïoh ïa ka bor ban jop halor ka pop. Dei da kane ka jingmut keiñ ba U Khrist U ong ba U Kpa Un sa phah ïa “uwei pat U Nongpyntngen” (Ioannis 14:16), namar ba mynta u long U Mynsiem bathymmai, Uba don ki jinglong bathymmai. Bad dei da kane ka jingmut ba U Khrist U ong ba ka long kaba donkam eh na ka bynta ka jingmyntoi jong ki synran ba U hap ban ieh noh ïa ki khnang ba U Nongpyntngen Un ïoh wan ha ki. (Ioannis 16:7). Namarkata, U Mynsiem Bakhuid U long ka Mynsiem jong U Kpa bad U Khun, ym uwei pat u longrynïeng, uba ka jinghikai “Lai – ha – Uwei” ka hikai.

*******