Ka Ïing Bapait

Ka jingmih jong ki khun Israel na Ijipt ka long kawei ba ki jingjia ba kongsan eh ha ka histori ba la buh jingthoh ha ka Baibl, namar na kawei ka liang, ka long kabym i lah long ba ki khun Israel kin ïoh ban mih. Ka jinglong jingman kaba synshar halor ka Ijipt ha kato ka por kam i don jingkyrmen ba ka jingmih paidbah na ka ri ka jinglong mraw ka long kaba lah ban urlong. Ka jingñiew jong ki nong Ijipt shaphang ki mraw ba na ka jaitbynriew Jiw la kyllum lang ha ki kyntien jong U Pharaoh ba u kren kum ka jingjubab ïa ka jingdawa jong U Moses ban pyllait ïa ki briew jong u.

Eksodus 5:2 “Bad U Pharaoh u la ong, U Trai u long Uei, ba ngan kohnguh ma nga ïa ka ktien jong U ïa kaban pyllait noh ïa ki Israel? Ïa U Trai ngam ithuh bad ïa ki Israel ngan ym pyllait noh keiñ.”

Te kaei kaba pynlong kaba lah ba ki khun Israel kin ïoh mih na ri Ijipt? Ka sakhi sabut na ka Baibl ka long kaba shai bha ba ngim lah ban len. Kam dei ei ei lait noh tang ki kambah U Blei ba U leh lyngba u shakri jong U, U Moses, kaba pynlong ïa ka bymlahlong ban long. Ki kyntien jong U Stephen ki kren ïa kane ka jingshisha na ka bynta jong ngi.

Ki Kam 7:36 “Une u briew u ïalam noh ïa ki, ynda u la leh ki jingphylla bad ki dak khyllah ha Ijipt, bad ha ka Duriaw Basaw, bad ha ka ri khlaw ruh sawphew snem.”

Ka Jingthmu Jong ki Kambah

Kiei ki jingthmu bad ki thong jong kine ki kambah? Ki khun Israel ki la don ha Ijipt kumba sawspah snem ei ei. Lait noh tang katto katne tylli ki long ïing, ha kiba ka jingtip ïa U Blei bashisha la pynneh pynsah, ka jingkynmaw ïa U Blei ka la long kaba la jah noh hapdeng ki khun Israel. Te ka long ka jingthrang jong U Blei ba ki briew ki jong U kin poi ban tip biang ïa ka jingshisha bad ban phai lyndet noh ba kita ki blei thala ba ki kynrad jong ki, ki nong Ijipt, ki keiñ kor. Lyngba kine ki kambah ruh, U Blei U thmu ban pynithuh ïa lade ha khmat ki nong Ijipt ba U long tang ma U hi U Blei bashisha bad ba kita ki blei jong ki ki long kiba thala bad kim long ki blei kiba dei ban ïoh ïa ka jingmane bad ka jingïaroh. Ha ka jingshisha, ki khlam ba hap ha ka ri Ijipt ki long ki jingleh pyrshah ïa kita ki blei kiba kine ki jaitbynriew ki phla, khang ba kin don ka jingsngewthuh ba tang U Blei marwei hi U long U Blei bashisha. Ka jingphiah arliang ïa ka Duriaw Basaw ka long ka nuksa jong kane.

Eksodus 14:1-4 “U Trai te U la kren ha U Moses, U da ong, (2)To kren ha ki khun Israel ba kin ïaphai bad kin ïashong dara ruh ha khmat Pihahiroth, hapdeng ka Migdol bad ka duriaw, marpyrshah ïa ka Baalshephon: ha khmat jong ka phin ïashong dara harud ka duriaw. (3) Naba U Pharaoh un ong shaphang ki khun Israel, La riam ïa ki ha kata ka ri khlaw keiñ ka la set kut ïa ki. (4) Bad Nga Ngan pyneh ïa ka dohnud U Pharaoh, ba un beh nadien jong ki; kumta Ngan ïoh burom halor U Pharaoh bad halor ki paidïapom jong u baroh; bad ki Ijipt kin ïoh tip ba Nga Nga long U Trai.”

Ki dkhot haneng ki i kumba ka jingthmu ban pyneh ïa ka dohnud U Pharaoh ka long tang ban pyni ïa U Pharaoh bad ïa ki Ijipt baroh ba U Blei jong U Abraham, U Issak bad U Jakob U long U Trai. Hynrei haba peit bniah ïa ki jingjia kiba ïadei bad ka jingïaid lyngba ka Duriaw Basaw, ka pyni ba ka long ruh ka jingthmu jong U Blei ban pynskhem ïa ka jingïaineh jong U bad ki briew kiba U la kular ban pyllait im.

Ki briew U Blei ki la don hapdeng ka khep bajwat eh. Ki sngewthuh ba ka ïa jong ka jingpyllait im bapura ka la nang ïai urlong ha khmat jong ki. Hynrei haba U Blei U la ïalam ïa ki sharud ka duriaw, ki jingkyrmen baskhem jong ki ka la pulom. Haba ym lah ban phai ne ïaid shano shano ruh lait noh tang sha khmat, ka lynti jong ki ka la shah khang da ka jingdon jong ka duriaw. Ka donkam ïa ka jingleh kambah bakhraw shikatdei eh khnang ban lait shishyndon na ki kti jong ki kynrad ba leh beiñ jong ki. Hadien ba ki la jam sha shiliang ka duriaw, ki khun Israel ki la ïarwai ïa ka jingrwai ïaroh ïa U Blei, ha kaba ki phla ba U long U Blei bashisha jong ki. Kine ki kyntien harum kiba la sot na kane jingrwai ka pyntikna ba ki jingleh kambah, kiba ki la ïasakhi hi da la ki jong ki khmat, ki long ka daw bakongsan tam eh ba ki la poi ban ngeit bad ban ai ïa ka jingnguh ïa U Blei.

Eksodus 15:11 “Uei uba kat ma Me, Ah Trai, hapdeng ki blei? uei uba kat ma Me Uba tyngshaiñ ha ka jingkhuid, Uba itieng ha ka jingïaroh, Uba leh ïa ki kam phylla?”

KA MYNSIEM JONG KA JINGÏATYLLI

Hadien ka jingjam sha shiliang ka Duriaw Basaw, ka jaka ba kongsan kaba ki la dei ban hap sangeh ka long ha kjat U Lum Sinai. Ka dei hangne ba sa kawei ka jingjia kaba kongsan ha ka histori jong ki Israel, kum ka jaitbynriew, ka la urlong. U Blei U la wan hiar ha kliar U Lum Sinai ban ai ïa ka hukum ha ki briew ki jong U. Hynrei ka don tang kawei ka kyndon ba ki khun Israel ki dei ban pyndep khnang ba U Blei U rai kut ban ai ïa ka hukum. Kata ka kyndon ka long ka mynsiem ka jingïatylli lang hapdeng jong ki ban kohnguh ban sumar ïa ka jutang ba U Blei Un sa pynlong shen bad ki.

Eksodus 19:3-8 “Bad U Moses u la leit kiew sha U Blei, te U Trai u la khot ïa u na uta u lum, U da ong, Kumne men ong ha ka ïing U Jakob, bad men ïathuh ha ki khun Israel: (4) phi la ïohi ïa kata ïa kaba Nga la leh ha ki Ijipt, kumno Nga la bah ïa phi halor ki thapniang ki pukni, bad Nga la wallam ïa phi ha lade hi. (5) Te namarkata, lada shisha phin kohnguh ïa ka ktien jong Nga, bad sumar ïa ka jutang jong Nga, te phin long ka jingkynshew kaba dei ka jong Nga hi nalor ki briew baroh: naba ka pyrthei baroh ka jong Nga keiñ, (6) phin long ruh ha Nga ka hima lyngdoh, bad ka jaid bynriew bakyntang. Kine ki ktien ïa kiba men kren ha ki khun Israel. (7) Bad U Moses u la wan bad u la khot ïa ki tymmenbasan jong u paidbah, bad u la buh ha khmat jong ki ïa kine ki ktien baroh ia kiba U Trai u la hukum ïa u. (8) Te uta u paidbah baroh ki la ïathuh lang, bad ki la ïa ong ruh, ïa kata baroh ïa kaba U Trai U la kren ngin leh keiñ. Bad U Moses u la leit ïathuh ïa kita ki ktien jong u paidbah ha U Trai.”

Na ka daw jong kane ka mynsiem kaba ïatylli lang kawei ba ki khun Israel ki la pynpaw ha trai u lum, U Blei U la mynjur ban wan hiar ha da lyoh barben khnang ba maki baroh ki lah ban ïohsngew ïa ka sur ka jong U haba U kren. U Blei U la hukum ruh ïa U Moses ban pynkyntang ïa u paidlang bad la hukum ïa ki ba kin sait ïa ki jaiñ ki nep jong ki kum ka jingpynkhreh ban kynduh ïa U ynda haba U wan hiar halor u Lum Sinai. Ïa kane ki dei ban pyndep ha ka sngi kaba lai, naba ha kane ka sngi U Blei Un wan hiar halor u lum da u lyoh barben ban ai ïa ka hukum ha U Moses.

Ka jingïatylli jong ki briew lah ban sakhi ruh lyngba ka jingtei ïa ka tabernakl kaba kynthup ïa ki miej ki shuki, ki jaiñkup jong ki lyngdoh bad kiwei kiwei de. Baroh ki Israel ki la ïadon bynta lem ha kane ka kam, lada ka long ha ka liang jong ka jingaisngewbha kaba wan ha ka dur jong ki jingkynshew bad ki jingai ïa ki mar ki mata, lane ha ka dur jong ki sap ki phong ba U Blei U la ibit ban ai kylluid ha ki. Ka jingkynshew ba la ai da ka mynsiem sngewbha, kiba wan lyngba ki mar ki mata jong ki, ka la long kham bun ban ïa kaei kaba ki donkam ban pyndep ïa ka kam haduh ba U Moses u hap ban ong ïa ki ban sangeh na kaban bteng ban ïai ai. Ka jingai kaba wan ruh lyngba ki sap ki phong bad ki jingtbit ha ka trei ka ktah kim shym la long kiba duna bad ka kam jong ka jingthaw ïa ka tabernakl ka la ïaid shaid shaid.

Eksodus 36:2-7 “Te U Moses u la khot ïa U Besalil bad ïa U Aholiab, bad ïa u briew uba stad ka dohnud baroh, ha kiba U Trai U la lah buh ka jingstad, uwei uwei baroh keiñ uba ka dohnud jong u ka la kyntu eh ïa u ban wan trei ïa kata ka kam; (3) bad ki la shim na U Moses ïa kita ki jingainguh baroh, ïa kiba la lah wallam ki khun Israel ïa kaban trei ïa ka kam ka jaka kyntang, ban thaw ïa ka. Ki la ianang wallam shuh ha u ïa ki jingainguh basngewmon bha hi man ka step, (4) te kita ki riewstad baroh kiba la trei ia ka kam jong ka jaka kyntang, ki la wan noh uwei uwei baroh na la ka kam ïa kaba ki dang ïathaw; (5) bad ki la kren ha U Moses, ki da ong, Kita ki briew ki ïawallam shibun nalor kaba biang ïa ka jingtrei jong kata ka kam, ïa kaba u Trai U la hukum ban thaw keiñ. (6) Te U Moses u la ai hukum, bad ki la ïapynbna ïa ka ha ka jaka shong-dara baroh, da kaba ong, Wat ai ba u shynrang lymne ka kynthei ban khreh ei ei ruh na ka bynta ka jingainguh ïa ka jaka kyntang. Kumta keiñ la khang noh ïa uta u paidbah ba kin ym wallam shuh; (7) namar ki la don kiei kiei ruh kiba biang eh, bad la tam ruh, ban thaw ïa ka kam baroh.”

Ka Jingrah Ïa Ka Gospel ka Dawa ïa ka Jingïatylli Lang Kawei

Ka jingthaw ïa ka tabernakl ka ïeng pharshi ïa ka kam jong ka jingïalap ïa ka gospel. Kum ki Israel kiba ïaid ha ka ri khalw, ka balang jong U Blei ruh, ka donkam ban ïatylli lang khnang ban lah ban rah ïa ka gospel. Ka long kaba shisha ba ha kine ki sngi ngim donkam ban ïatei ïa ka tabernakl ba kynja doh ban long ka ïing shongneh U Blei. Hynrei ngi donkam ban long ki nongtei ïa ka templ bakynja mynsiem, kaba long, ka balang U Blei.

Ka balang U Blei ka kynthup ïa ki briew kiba don la ki jingïakynduh bad jingïashem bapher bapher hynrei kiba la tehsong lang ha U Jisu Khrist. Ka long hapoh kine ki briew ne ha kane ka balang ba U Blei U pylong ïa ka ïing shongneh jong U. Ha kiwei pat ki kyntien, ka ‘templ’ ba ngi dei ban tei ka long ka balang U Blei da kaba wanrah shuh shuh ïa ki mynsiem sha ka, kaba long ‘ka met’ U Jisu Khrist.

Ephesos 2:19-22 “Kumta te phim long shuh ki nongwei bad ki sohshnong, hynrei ki para trai shnong bad ki riewkhuid, bad kiba ïadei na ka ïing U Blei: (20) ba ïatei ïa phi halor ka nongrim ki apostol bad ki nongïathuhlypa, U Jisu Khrist hi U da long u maw dong ba ha khlieh: (21) ha U ka jingtei baroh kawei pa kawei, ba la pynïadait bha. ka nang san ïa kaban long ka ïing blei kaba khuid ha U Trai: (22) ha U ïa phi ruh la tei lem ban long ka jaka shong U Blei ha U Mynsiem.”

Rom 12:5 “Kumjuh ma ngi, la ngi long shibun, ngi long kawei ka met ha U Khrist, bad uwei pa uwei ki ïalong ki dkhot ki jong ki paralok hi,”

U Blei U khot ïa iwei pa iwei i dkhot jong ka balang ka jong U ban ïashim bynta lem ha ka jingpynsaphriang ïa ka gospel lyngba ka jingpynjaw bad jingpynnoh jong ki sha ka kam U Blei. Ka jingpynnoh jong ki ka lah ban long ha ka dur jong ka pisa ne ha ka dur jong ki sap ki phong kiba U Blei U la ai ha ki. Wat tang ka jingdon lem ryngkat jong ki dkhot, kum kawei na ki lad ba ki lah ban pynpaw ïa ka jingkyrshang jong ki ïa ka kam jong ka gospel, ka long ka jingaimynsiem kaba shyrkhei eh na ka bynta ka kam hi baroh kawei.

Wat leit ai ba uno uno ruh un pyrkhat ba ka jingai jong u ka long kaba rit than eh. Kam pher la ka jingai ka long kaba rit katno katno ruh, U Blei U peit ïa ka daw ba pynkhih ïa ka dohnud ban ai bad ïa ka jingthmu jong ka. U Blei U pdiang ïa kine ki jingaisngewbha, wat la ki long kiba rit, lada ki wan na ka dohnud kaba sbun; naba U Blei U “ieit ïa uba ai da kaba kmen keiñ.” (2 Korinth 9:7)

U Paul, haba u kren shaphang ka balang kum ka met U Khrist, u pynïasyriem ïa ki dkhot balang bad ki dkhot met bapher bapher jong ka met. U pynkynmaw ba kumno kawei pa kawei ka dkhot jong ka met ka ïatreikam lang ha ka jingsngewthuh jingmut baïajan eh bad ba kumno kine ki dkhot ki ïashaniah lang ha iwei iwei na ka bynta ka jingtreikam bajanai jong ka met hi baroh kawei.

1 Korinth 12:21-27 “Te kata ka khmat kam lah ban ong ha ka kti. Ngam donkam ïa pha: lymne pat kata ka khlieh kam lah ong ha ki kjat, Ngam donkam ïa phi. (22) Hynrei da kumwei, kita ki dkhot met kiba i kham tlot, ki kham donkam pynban: (23) bad kita ki dkhot met ïa kiba ngi tharai ba ki long kiba kham khlem burom, ha kine ngi pynkup kynjai ka burom kaba kham bun: bad kita ki dkhot jong ngi kibym ibha ki ïoh ïa ka jingpynibha kaba kham hun. (24) Namar kita ki dkhot jong ngi kiba ibha kim donkam ïa kata ka jingpynibha: hynrei U Blei U la pynïabiang lang ïa ka met, da kaba U la ai ïa kaba kham bun ka burom ha kata ka dkhot kaba duna ïa ka; (25) khnang ba kan ym long ka jmaïaprat ha kata ka met; hynrei ba kita ki dkhot kin ioh kajuh ka jingsumar para dkhot. (26) Te kumta lada kawei ka dkhot ka shitom, kita ki dkhot baroh ki ïashitom lem: lada ïa pyndon burom ruh ïa kawei ka dkhot, kita ki dkhot baroh ki ïakmen lem. (27) Kumta te ma phi phi long ka met U Khrist bad ki dkhot jong ka ha la marwei marwei.”

Te ka long kaba donkam eh, khnang ban pyndep noh ïa ka kam jong ka gospel, ba ki briew U Blei kin ïatrei lang namar ba lada kane ka kam ka sahkut, ka jingwai noh jong ka pyrthei kan ym jia.

Mathaios 42:14 “Te kane ka gospel jong ka hima yn ïalap ha ka pyrthei baroh, ïa kaban long ka jingphla ha ki kynja bynriew baroh: ynda kumta kan jia kaba kut noh.”

Ha kajuh ka rukom ruh, ka dei ïa ki Israel, ha ki sngi U Moses, ba kin pyndep ïa ka kam jong ka jingthaw ïa ka tanbernakl shuwa ba kin lah ban leit rung sha ka ri ka jingkular.

Ki Saw Tylli Ki Jingdonkam

Lait noh na ka jingpyndep ïa ka jingtei ïa ka tabernakl, ki briew jong U Blei ki la dei ban don katto katne ki jingtbit ban ïoh rung sha ka ri Kanaan. Haba nga ïit, nga shem ba U Blei U khlem shym la ap haduh ba ki Israel kin don ïa ka jinglong bajanai shuwa ba kin ïoh ïa ka ri ka jingkular. Hynrei ka jingïoh rung jong ki shapoh ka ri Kanaan la pynshong nongrim halor sawtylli ki kyndon. Nyngkong eh, ka jingtip jong ki shaphang U Blei ka la long kaba donkam eh. Kaba ar, ka long ka jingngeit baskhem bad baïaineh ha U. Kaba lai, ka dei ka

mynsiem jingïathylli kaba la wanrah lyngba kane ka jingngeit barintih ha Une U juh U Blei. Bad kaba saw, ka long ka hukum ba U Blei U la ai ha ki kti U Moses. Kane ka hukum ka long kaei kaei kaba pynlong kyrpang ïa kane ka jaitbynriew. Ïa kine ki hukum la ai khnang ba, da ka jingsumar ïa ki, kiwie pat ki jaitbynriew kiba don sawdong jong ki kin ïohi ba ki Jiw ki long ki briew kiba stad bad kiba shemphang. (Deuteronomi 4:5,6). Kine ki long kita ki kyndon ha kiba ka jingthikna ba kin ïoh pateng ïa kata ka ri, ba U Blei U la ai ha ki, ka shong. Namar ba ki Israel ki la pyndep lut ïa kine baroh saw ki kyndon, U Blei U la phah ïa ki ban shimti noh ïa ka ri Kanaan.

Deuteronomi 1:21 “Ha khmih U Blei jong me u la aiti ïa kata ka ri ha khmat jong me: to leit kiew, to shimti ruh ïa ka, kumba U Trai U Blei ki kpa jong me u la ong ha me; wat sheptieng, lymne wat duh jingkyrmen.”

NA KA JINGTYLLI SHA KA JINGÏAPAIT

Namar kata, la jied khadar ngut ki nongsyntiat, uwei na kawei ka jait, ban syntiat ïa ka ri kaba kin sa jop. Ha ka jingwan phai pat sha ka ïing dara jong ki Israel, ki nongsyntiat ki la ai ïa ka jingpyntip shaphang kata ka ri. Ka khubor ba ki la wanrah ka long ar jait – kaba bha bad kaba sniew.

Ki Israel ki la pdiang sngewbha ïa ka khubor babha bad ka la ai jingkyrmen ïa ka dohnud jong kiba ïasngap.

Jingkheiñ 13:27 “Te ki la ïathuh ha u, bad ki la ong ruh, Ngi la ïaleit poi ha kata ka ri ha kaba me la phah ïa ngi, shisha ruh ka long ka ri kaba shlei da ka dud bad ka ngap; kine ruh ki soh jong ka.”

Hynrei, ka khubor kaba sniew ka i kumba ka kham khlaiñ bor ban ïa ka khubor babha, haduh ba ki briew ki la sdang ban duh lut ka jingngeit ba ki lah ban jop ïa ka ri kaba U Blei U la kular ïa ki.

Jingkheiñ 13, 28,29 “Hynrei kita ki briew kiba shong ha kata ka ri ki long kiba khlaiñ, ki shnong ruh kiaba la ker kynroh, bad kiba khraw eh; hangta ruh ngi la ïohi ïa ki khun U Anak, (29) Kita ki Amalek ki ïashong sah ha ka ri shathie: te ha ki ri lum ki ïashong sah ki Heth, bad ki Jebus, bad ki Amor: ki Kanaan ruh ki ïashong hajan ka duriaw, bad harud ka Jordon.”

Jingkheiñ 13:32,33 “Bad ki la wallam ïa ki jingbna basniew ha ki khun Israel shaphang kata ka ri ïa kaba ki la khmih syntiat, ki da ong, Kata ka ri, ïa kaba ngi la ïaid lyngba ïa kaban khmih syntiat ïa ka, ka long ka ri kaba bam duh ïa la ki trai shnong; ki briew ruh ïa kiba ngi la ïohi ha ka ki long kiba jrong eh ka rynïeng. (33) Hangta ruh ngi la ïohi ïa kita ki rangbah, ki khun shynrang U Anak keiñ, kiba la mih na kita ki radbah: bad ha ka jingñiew jong ngi ngi la long kum ki puit, kumta ruh ngi la long ha ka jingñiew jong ki de.”

Kane ka jingpynbna khubor basniew ka la sheptieng ïa ki Israel shikaddei eh. Mynta ka ïing dara jong ki ka la pait ha ki ar kynhun. Ka kynhun banyngkong, kaba kynthup ïa U Kaleb, U Joshua, U Moses bad U Aaron, ki long kiba khlem shym la khih ha ki jingngeit jong ki na ka daw jong kine ktien bapynduh jingkyrmen. Kiba bun pat, kim shym la khwah shuh ban hiar thma ïa ka ri Kanaan. Ki la ïaklet, ba ym da slem eh, ba ki la lah ban jop thma ïa kita ki juh hi ki briew kiba mynta ki la sheptieng, ki Amalek, na ka daw jong ka jinglongradbah jong ki. Ki la jop thma pyrshah ïa ki Amalek ha Rephidim (Eksodus 17:8-16) namar ba U Blei U la don ryngkat bad ki. Ha ka jaka ba kin khmih sha U Blei bad ba kin ngeit ba Un sa pyllait biang ïa ki sa shisien pat, ki Israel ki la long kiba matlah pynban ïa U bad ki la sdang ban ïapeit sha lade. Mynta ki la sngew ïalade ba ki long kiba tlot eh bad kiba rit eh ban jop ïa ki nongshun jong ki.

Hangne ngi ïohi ba tang ka jingtip jong ki shaphang U Blei kam pat biang ban jam shakhmat. Ka jingtip ba ka ri ka jingkular ka shlei da ka dud bad ka ngap ruh kam dei kaei kaei kaba kongsan tam ban pynlong ïa kaei kaei kabym lah long. Kaei kaba ki donkam ka long ka jingneit. Ka jingtip khlem ka jingngeit ka long lehnohei. Ki kyntien jong U Paul ha ka shithi jong U sha ki Hebru ka ïahap bha bad ka jinglong ba bat ïa ka balang U Blei ha ka ïa jong U Moses.

Hebru 4:2 “Namar shisha ha ngi ruh la ïalap ïa ka gospel kumba ha kita ruh; hynrei kata ka ktien kaba la ïohsngew kam shym pynmyntoi ïa ki, namar ym shym la khyniot long ïa ka bad ka jingngeit ha kita kiba la ïohsngew.”

Ka Jingmih Na Kata Ka Jingïapait

Ka jingmih hadien ka jingïapait jong ki ka long kaba shyrkhei. Ki la sdang da kaban ïaleh pyrshah ïa U Blei da kaba phai dien na U bad na kita ki briew kiba U la jied ban long ki nongïalam jong ki. Te ki la ïapyrkhat ban leit phai biang sha Ijipt bad ban thung da uwei pat u nongïalam napdeng jong ki uban ïalam biang ïa ki sha Ijipt. Dei na kane ba U Blei U la sympat ïa ki khun Israel da kaba pynlong ïa ki ban ïaid kylleng sawdong ka ri khalw sa sawphew snem kynthih shuwa ba kin ïoh leit rung sha ka ri Kanaan. (Jingkheiñ 14:1-4,33)

Ha ka jinglong bakynja mynsiem, ki Israel ki la ïaleh pyrshah ïa U Khrist ba la ïeng pharshi da U Moses. Ka jingkwah jong ki ban thung da uwei pat u nongïalam ha ka jaka U Moses, ka kdew ïa ka jingthung ïa u briew kum u khlieh jong ka balang. Ka jingthrang jong ki ban leit phai biang sha Ijipt ka kdew ïa ka jingthrang jong ki briew U Blei ban leit phai biang sha ka jingim jong u mraw hapoh ka pop. Bad kadduh kadwai, ka jingïaid wir jong ki ha ka ri khlaw ba neh haduh sawphew snem ka kdew ïa ka jingap lyngba ki snem bajlan ban ïoh leit rung sha ka Kannan bakynja bneng kaba la pynkhreh da U Blei na ka bynta ki briew jong U.

YM DON EI EI BATHYMMAI HAPOH KA SNGI

Ka don kawei ka jingong bapawnam bha, kaba ong kumne: “Ka histori ka urlong kumjuh shi kumjuh.” Bad ka ktien U Blei ka kubur ïa kane ka jingong lyngba U Solomon

Eklesiastes 1:9 “Kata kaba la lah long long kata kaban sa long; bad kata kaba lah leh, long kata kaban sa leh: te ym don ei ei kaba thymmai hapoh ka sngi.”

Ki jingjia kiba ïalam sha ka jingai ïa ka hukum bad ka jingïapait kaba bud na kata hapdeng ki briew jong U Blei ka la urlong biang. Ka la dei ka mynsiem ka jingïatylli lang hapdeng ki dkhot jong ki Khristan banyngkong eh kaba plie ïa ka lynti na ka bynta ka jingtheh buk ïa U Mynsiem Bakhuid ha ka sngi Pentekos.

Ki Kam 1:12-14 “Ynda kumta ki la ïaleit phai sha Jerusalem na u lum uba la khot Olib, uba hajan Jerusalem, kat ka jingleit sngi sabaton. (13) Te ynda ki la lah ïapoi hapoh, ki la ïakiew sha ka karma kaba ha neng, ha kaba ki la ïashong; U Petros bad U Ïoannis, bad U Jakob bad U Andriw, U Philip bad U Thomas, U Bartholomai bad U Mathaios, U Jakob u khun U Alphaios, bad U Simon bashitrhem, bad U Juda U para U Jakob. (14) Kine baroh ki la ïaneh da kawei ka jingmut ha ka jingdwai, lem bad ki kynthei, bad ka Mari ka kmie U Jisu, lem bad ki para jong u de.”

Ki Kam 2:1-4 “Te ynda la poi ka sngi Pentekost, ki baroh ki la ïadon lang ha kawei ka jaka. (2) Te kyndit kyndit la wan ka jingsawa na bneng kum ka lyer bah babeh kyrthep, bad ka la pyndap ïa ka ïing baroh kawei ha kaba ki la ïashong. (3) Bad la paw ha ki ki thylliej kiba pait pnat, kum ka ding: te ka la shong halor uwei pa uwei na ki. (4) Bad la pyndap ïa ki baroh da U Mynsiem Bakhuid, bad ki la ïasdang ban kren ha kiwei pat ki thylliej, kat kumba U Mynsiem u la ai bor ïa ki ban kren.”

Ban shu kren lyngkot, ka jingai ïa ka hukum halor u lum Sinai, ka long ka syrngiew ba kdew sha kane ka jingjia. Bad ka long ruh ka jingpyndep ïa ka jingïathuhlypa ba U Blei U la ai lyngba u nongïathuhlypa jong U, U Jeremiah.

Jeremiah 31:31-34 “Ha khmih ki sngi kin poi, ong U Trai, ba Ngan thaw ïa ka jutang bathymmai bad ka ïing Israel bad ka ïing Judah ruh: (32) ym kum kata ka jutang kaba Nga la thaw bad ki kpa jong ki ha ka sngi ba Nga la btin ïa ki na ka kti ban wallam ïa ki na ka ri Ijipt; ïa kata ka jutang jong Nga ki la pynkheiñ, la Nga la long u tnga ïa ki, ong U Trai. (33) Hynrei kane ka long ka jutang ba Ngan thaw bad ka ïing Israel hadien kita ki sngi, ong U Trai; Ngan buh ïa ki hukum jong Nga ha ki bynta kiba shapoh jong ki, bad Ngan thoh ïa ka ha ka dohnud jong ki, bad Ngan long U Blei jong ki bad ki kin long ki breiw jong Nga. (34) Bad kin ym hikai shuh uwei uwei ïa la u paramarjan, bad uwei uwei ïa la u para, da kaba ong, To tip ïa U Trai; namar ki baroh kin sa ithuh ïa Nga, naduh uba poh tam haduh uba khraw tam na ki, ong U Trai: namar Ngan map ïa ki jingbymhok jong ki, bad Ngan ym kynmaw shuh ïa ka pop jong ki.”

Kane ka jutang ka kynthup ïa ka jingthoh ïa ka hukum ha ki dohnud jong ki briew U Blei. Kumno la pyndep ïa kane? Ïa kane la pyndep mynba U Khrist, Uba la im janai ïa ka hukum, U im hapoh ki dohnud jong ki bangeit. U Khrist Uba long U Hukum Baim, U im bad U ïai im ïa ka hukum hapoh bad lyngba ka jingim jong ki khun U Blei.

Hynrei ka balang kaba kynduh ha ka jingïalang ha Jerusalem ka la long kaba ïapait. Ki la don kito kiba la bat ïa ka jinghikai ba tang lyngba ki jingïakhun jong u briew kaba lah ban ai ïa ki ïa kata ka jingjop kaba ki donkam eh hynrei, ki don pat kito kiba bat skhem tang ïa U Khrist kum ka lynti sha ka jingjop bad ka jingpynim.

Na ka daw jong kane ka jingïapait ha ka balang, la pynpaw pyrtei ïa ka mynsiem baïaleh pyrshah ïa U Khrist kum ka lynti sha ka jingpynim. Khlem pep, ka jingïakhlad na U Nongpynim ka la sei soh. Ki dkhot jong ka balang ki la kwah ban leit phai biang sha ka Ijipt bakynja mynsiem kaba long ka jinglong kaba don hapoh ka pop. Ki la thung ruh ïa uwei pat u khlieh ha ka dur jong U Jakob, shipara jong U Jisu. Ka kam jong ka jingpyndep ïa ka kam ka gospel ka la kynduh bun ki jingpynwit bad ka balang ka la hap ban ap bun bun snem shuwa ba U Khrist Un lah ban wan biang ha kaba arsien. Ka balang kaba, ha kawei ka por, ka la long ka jingitynnad bakhraw ha ki khmat U Blei, ka la kylla dur sha ka ñiam ba la phai dien jong ka Balang Katholik.

Ïa kajuh hi kaei kaei lah ban ong shaphang ka jingïashem jong ki dkhot jong ka Seventh-Day Adventist, kum ka balang. Ka gospel jong ka hok da ka jingngeit ha U Khrist, kumba la ïalap da U A. T. Jones bad U E. J. Waggoner bad ba la kyrshan da Ka Ellen G. White, ka la wan sha ka balang Adventist ha ki snem 1880. Kane ka khubor kam shym la long kaba pawnam hapdeng ki Adventist haduh ba ynda la poi ban pyrkhat kumno ban leh ïa kane ha ka General Conference jong u snem 1888, ba la pynlong ha Minneapolis, Minnesota, ïa kane ka khubor la kyntait mardor. Kum ka balang U Blei kaba la kynduh ha ka Jingïalang ha Jerusalem, ka balang kaba la kynduh ha u snem 1888 ruh ka la ïapait halor ka mat jong ka lynti sha ka jingpynim.

Kiba bun ki bat skhem ïa ka jingsngewthuh ba ka jingpynim ka wan lyngba ka jingbat pyrkhing ïa ka hukum, khamtam eh ïa ka hukum jong ka Sabbaton, kaba long ka hukum kaba saw. Watla ka nia ka jong ki ka long kaba dei, katto katne, hynrei ha kaba bun pat ki liang, ki ïalait na ka jingsngethuh bajanai. Hooid, ki dei ban sumar ïa ki hukum, hynrei ki sngew ba kane ka lah ban long tang lyngba ka jingpyrshang jong u briew. Ka jingpynleh jingmut jong ki ka la long ha ka hukum hynrei ym ha U Hukum Baim, Uba long U Khrist keiñ.

Kaba mih na kane ka long ba ka balang ka kytiew ïa ki briew bad ka thung ïa ki briew kum ki khlieh bad ki nongïalam kiban ïalam bad ban pynïaid ïa ka jingïatiplem jong ki dkhot balang baroh. Ïa U Jisu Khrist la matlah lut bad baroh ki jingpyrshang ban ïoh ïa ka jingim bymjukut la pynshong nongrim ha ki jingïakhun jong u briew! Ka kam ban saphred bad saphriang ïa kane ka khubor jong ka hok da ka jingngeit la pynthut bad pynsangeh khnang da ki briew kiba bat ïa ki shuki jong ka jingkitkam ha ka balang. Hynrei kane ka balang ka kop ba ka don hapoh ka syrngiew jong ka hok jong U Khrist. Hynrei ka jingshisha ka ïaineh ba shispah phraphew snem hadien ruh, U Khrist Um pat shym la wan. Ha kiwei pat ki kyntien, ka balang kaba la shah jied ban rah ïa ka gospel jong ka hima sha ka pyrthei baroh kawei ka khlem shym la lah ban pyndep hok ïa ka kamram jong ka.

Hynrei to wat shah pynthame da kita ki jingbakla jong kiwei ki kynhun. Kijuh hi ki jingeh ki don hapdeng ki riewngeit OTG ruh. Ka don ka jingkytait bajyllei bah halor ka jinghikai ba ka jingngeit ka long ka lynti kaba lah ban weng shi syndon ïa ka pop. Katba ngi phla ba ngi ha U Jisu, babun hi kim ngeit shisha ha U bad ha kaei kaba U ong ba U lah ban leh. Sa shisien pat, ka balang ka long ka ïing ba ïapait.

Kaei ka jingrai kaba nga lah ban rai katba nga pule ïa ka histori jong ka balang jong U Blei lyngba ki arta? Nga shem ba ki ktien jong U Khrist ki long kiba shisha ha ka jingmut jingpyrkhat jong nga.

Markos 3:25 “Bad lada ka ïing de ka la ïaleh makynti paralok, kata ka ïing kam lah neh shuh.”

Ka gospel jong ka hima la ïalap biang sa shisien ha ngi bad ha kino kino kiba kloi ban shah shkor. Hynrei, ki jingkylli ki ïaineh: Hato ngim pat ïoh jingsneng na ki jingjia ba la leit noh? Hato ngi hun ban bteng ha ka jinglong bym ïatylli? Sa katno slem ngin pynlut ïa ka por jong ngi ha kane ka pyrthei katba ki mynsiem ki la nang jot ha ka jingdum?

******